ડાયાબિટિક ફૂટ અવેરનેસ પ્રોગ્રામ સુરત – ભારત યુવા અભિયાન

પગ કાપ્યા વગર ડાયાબિટિક ફૂટની સુરતમાં સારવાર

ડૉ. આશુતોષ શાહ | પ્લાસ્ટિક અને રિકન્સ્ટ્રક્ટિવ સર્જન, એલિગેંસ ડાયાબિટિક ફૂટ અને અલ્સર ક્લિનિક, સુરત | એપ્રિલ 2026

દર 30 સેકન્ડે દુનિયામાં ડાયાબિટીઝના કારણે એક વ્યક્તિ પોતાનો પગ ગુમાવે છે. ભારતમાં આ સમસ્યા ઝડપથી વધી રही છે, અને તેની સૌથી વધુ અવગણાતી પરંતુ ગંભીર જટિલતા છે, ડાયાબિટિક ફૂટ. સુરતના અગ્રણી પ્લાસ્ટિક અને રિકન્સ્ટ્રક્ટિવ સર્જન ડૉ. આશુતોષ શાહ, પગ બચાવો મિશન સુરત ના ઉદ્દેશ્ય સાથે એક મહત્વપૂર્ણ અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે: પગ કાપ્યા વગર ડાયાબિટિક ફૂટની સુરતમાં સારવાર શક્ય છે, અને આ સ્વપ્ન નહીં, હકીકત છે.

13 એપ્રિલ 2026ના રોજ ભારત યુવા અભિયાન અંતર્ગત રંગભવન હૉલ, જીવનભારતી સ્કૂલ, નાનપુરા, સુરત ખાતે એક વિશેષ ડાયાબિટિક ફૂટ અવેરનેસ પ્રોગ્રામ સુરત, મ્યૂઝિકલ ઇવિનિંગનું આયોજન કરવામાં આવ્યું. આ કાર્યક્રમનો એક જ ઉદ્દેશ્ય હતો: ડાયાબિટિક ફૂટ જાગૃતિ સુરત ના લોકો સુધી ફેલાવવી અને તેમને સમયસર સારવાર માટે પ્રેરિત કરવા.

ડાયાબિટિક ફૂટ શું છે અને ડાયાબિટીસમાં પગ કેમ કાપવો પડે?

ડાયાબિટિક ફૂટ એ ડાયાબિટીઝની સૌથી ગંભીર અને સૌથી વધુ અવગણાયેલી ગૂંચવણોમાંથી એક છે. મોટાભાગના લોકો ડાયાબિટીઝને ફક્ત ખાંડ નિયંત્રણ સાથે જોડે છે, પણ તેની સૌથી ખતરનાક અસર પગ પર થાય છે. જ્યારે લોહીમાં ખાંડ લાંબા સમય સુધી વધારે રહે, ત્યારે બે મોટી સમસ્યા ઊભી થાય: ચેતા નુકસાન (ન્યૂરોપેથી) અને લોહીના પ્રવાહમાં ઘટાડો (પેરિફેરલ વૅસ્ક્યુલર ડિઝીઝ).

ચેતા નુકસાનના કારણે ડાયાબિટિક દર્દીને પગમાં દુ:ખાવો નથી થતો. એક નાનો ઘા, ફોલ્લો અથવા દબાણથી બનેલો જખ્મ ધ્યાન વગર રહી જાય છે. ધીરે ધીરે આ ઘા ઇન્ફેક્ટ થાય, ટિશ્યૂ નાશ પામે, અને સમયસર સારવાર ન થાય તો ઇન્ફેક્શન હાડકા સુધી પહોંચે. ત્યારે ઘણી વખત અંગવિચ્છેદ (પગ કાપવો) જ એક માત્ર વિકલ્પ બચે.

વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) અનુસાર, ડાયાબિટીઝ 21મી સદીની સૌથી ઝડપથી વધતી આરોગ્ય સ્થિતિ છે, જેનાથી 537 મિલિયનથી વધુ પુખ્ત વ્યક્તિઓ વૈશ્વિક સ્તરે અસરગ્રસ્ત છે. અમેરિકન ડાયાબિટીઝ એસોસિએશન ની માહિતી અનુસાર, ડાયાબિટિક ફૂટ ગૂંચવણો એ બિન-આઘાતજનક નીચલા અંગ-વિચ્છેદ (non-traumatic lower limb amputation)નું સૌથી મોટું કારણ છે.

ડૉ. આશુતોષ શાહ ખૂબ સ્પષ્ટ ભાષામાં જણાવે છે: ડાયાબિટીઝમાં પગ કેમ કાપવો પડે, તેનો જવાબ સારવારની ગેરહાજરી નથી. જવાબ છે: સમયસર નિદાન, ડાયાબિટિક ફૂટ જાગૃતિ અને સુ-વ્યવસ્થિત સારવાર પ્રણાલીનો અભાવ.

ડાયાબિટિક ફૂટ અવેરનેસ પ્રોગ્રામ સુરત, ભારત યુવા અભિયાન

PubMed પર પ્રકાશિત સંશોધન સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે કે બહુ-વિષયક (મલ્ટીડિસિપ્લિનરી) ડાયાબિટિક ફૂટ ક્લિનિક, એકલ સારવારની તુલનામાં અંગ-વિચ્છેદ (amputation)નો દર નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે. આ જ ઉદ્દેશ્ય સાથે ડૉ. આશુતોષ શાહ, ભારત યુવા અભિયાન સાથે જોડાઈ, સુરતમાં ડાયાબિટીસ ફૂટ કેર કેમ્પ સુરત અને ડાયાબિટિક ફૂટ અવેરનેસ પ્રોગ્રામ ચલાવી રહ્યા છે.

13 એપ્રિલ 2026ના આ ઐતિહાસિક કાર્યક્રમ, લિમ્બ સેવ મિશન સુરત માં ડૉ. શાહે જણાવ્યું: ડાયાબિટિક ફૂટના 70 થી 80 ટકા અંગ-વિચ્છેદ સંપૂર્ણ રીતે અટકાવી શકાય છે, જો દર્દી સમયસર સાચા નિષ્ણાત પાસે પહોંચે.

પગ કાપ્યા વગર ડાયાબિટિક ફૂટની સુરતમાં સારવાર શક્ય છે, આ કાર્યક્રમ અને ડૉ. આશુતોષ શાહના અભિયાનને સુરત તેમ જ ગુજરાતના અગ્રણી મીડિયા ચૅનલ્સ દ્વારા વ્યાપક રીતે આવરી લેવામાં આવ્યો:

📺 જનાદેશ ન્યૂઝ — ડૉ. આશુતોષ શાહ, ડાયાબિટિક ફૂટ જાગૃતિ

📺 ગુજ્જૂ રિપોર્ટર — ઘાવથી સ્વસ્થતા સુધી: ડૉ. આશુતોષ શાહ

📺 બુલેટિન ઇન્ડિયા — એલિગેંસ ક્લિનિક ડાયાબિટિક ફૂટ સ્પેશ્યલ

📺 AB ન્યૂઝ — ડૉ. આશુતોષ શાહ સુરત ઇન્ટરવ્યૂ

📺 G TV — ડાયાબિટિક ફૂટ અવેરનેસ કવરેજ

📺 આઇ વિટ્નેસ — એલિગેંસ ક્લિનિક સુરત ફીચર

📺 A2Z ન્યૂઝ — સુરતમાં ડાયાબિટિક ફૂટ સારવાર

📺 દિવ્યાંગ ન્યૂઝ — ડૉ. આશુતોષ શાહ જાગૃતિ અભિયાન

પગ બચાવો મિશન સુરત, 70 થી 80 ટકા અંગ-વિચ્છેદ અટકાવી શકાય

ડૉ. આશુતોષ શાહ સ્પષ્ટ ભાષામાં કહે છે: ડાયાબિટિક ફૂટ ની ગૂંચવણ ઊભી થવાના સૌથી સામાન્ય તબક્કા:

શરૂઆતમાં ઘામાં દુ:ખાવો નથી થતો, એટલે દર્દી ઘાવ અવગણે છે. જ્યારે સ્થાનિક ક્લિનિક કે સામાન્ય ડૉક્ટર પાસે જઈ ડ્રેસિંગ કરાવે ત્યારે મૂળ સમસ્યા, ખરાબ લોહી-પ્રવાહ અને ચેતા-નુકસાન, ની સારવાર નથી થતી. અઠવાડિયા અને મહિનાઓ સુધી ઘા ભરાતો નથી, ઇન્ફેક્શન હાડકા સુધી પહોંચે, અને અંતે અંગ-વિચ્છેદ સિવાય વિકલ્પ ન બચે.

એલિગેંસ ડાયાબિટિક ફૂટ અને અલ્સર ક્લિનિક , લિમ્બ સેવ મિશન સુરત ના ઉદ્દેશ્ય સાથે સ્થાપિત, આ ખાઈ પૂરવા માટે બન્યું છે. ભારતમાં ડેડિકેટેડ ડાયાબિટિક ફૂટ સેન્ટર્સ અને મલ્ટીડિસિપ્લિનરી અભિગમ ની ઘટ છે, અને ડૉ. શાહ સુરતમાં આ ખાઈ ભરી રહ્યા છે.

સુરતમાં ડાયાબિટિક ફૂટનો સૌથી સારો ઉકેલ, એલિગેંસ ક્લિનિક

એલિગેંસ ડાયાબિટિક ફૂટ અને અલ્સર ક્લિનિક સુરતમાં બે સ્થળે કાર્ય કરે છે, સંપૂર્ણ “વન-સ્ટૉપ” લિમ્બ સેલ્વેજ સેન્ટર તરીકે:

📍 એલિગેંસ ક્લિનિક, અડાજન, સુરત : 204, ટ્રિનિટી બિઝનેસ પાર્ક, LP સાવની રોડ

📍 એલિગેંસ ક્લિનિક, વેસુ, સુરત : 320, ટાઇમ્સ સ્ક્વેર, કૅનાલ રોડ, ભારથના

સારવારમાં શું-શું સામેલ છે?

ડાયાબિટિક ફૂટ સર્જરી અને સંપૂર્ણ સંભાળ અંતર્ગત નીચે મુજબ સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે:

લોહીના પ્રવાહનું મૂલ્યાંકન અને વૅસ્ક્યુલર તપાસ, ઇન્ફેક્શન નિયંત્રણ અને ઉન્નત એન્ટિબાયોટિક સારવાર, આધુનિક ડ્રેસિંગ ટૅક્નિક દ્વારા ઘા વ્યવસ્થાપન, ઘા પરથી દબાણ દૂર કરવાની ટૅક્નિક (પ્રેશર ઑફ-લૉડિંગ), ખાંડ નિયંત્રણ અને ઍન્ડૉક્રાઇનૉલૉજી સહાય, સર્જિકલ ડિબ્રાઇડમૅન્ટ, ઇન્ફેક્ટેડ અને મૃત ટિશ્યૂ દૂર કરવો, સ્કિન ગ્રાફ્ટિંગ અને રિકન્સ્ટ્રક્ટિવ ફ્લૅપ સર્જરી, નૉન-સર્જિકલ મૅનેજમૅન્ટ અને પુનર્વસન, તેમ જ ડાયાબિટિક ફૂટ માટે વિશેષ ફૂટવૅર સેવાઓ.

સૌથી ઉત્સાહજનક વાત: ઘણા એવા ક્રૉનિક અલ્સર જે 2 મહિનાથી વધુ સમયથી ભરાતા ન હતા, તે એલિગેંસ ક્લિનિકમાં ફક્ત 21 દિવસમાં સ્વસ્થ થઈ ગયા. આ ઉન્નત ઘા-સંભાળ ટૅક્નૉલૉજી, ડૉ. આશુતોષ શાહ ની કુશળ પુનઃ-રચના શસ્ત્રક્રિયા, અને ટીમ-ઍપ્રૉચ ના સંયોજનથી શક્ય બન્યું.

ડાયાબિટિક ફૂટ ઇન્ફેક્શન – કેવી રીતે ઓળખશો?

ડાયાબિટિક ફૂટના શરૂઆતી ચિહ્નો, જો આ દેખાય, તો સુરતમાં ડાયાબિટિક ફૂટના નિષ્ણાત ડૉ. આશુતોષ શાહ પાસે તત્કાળ પહોંચો:

પગ અથવા આંગળીઓ સુન્ન પડી જવી, ઝણઝણાટ, અથવા સ્પર્શ-ભાવ ન અનુભવાવો, પગ પર કોઈ ઘા, કાપ, ફોલ્લો, જે ઝડપથી ન ભરાય, પગના કોઈ ભાગ પર લાલાશ, સોજો, અથવા અસ્વાભાવિક ગરમી, ઘામાંથી અસ્વાભાવિક ગંધ અથવા સ્ત્રાવ, પગની ત્વચાનો રંગ અથવા તાપમાન બદલાઈ જવું, જાડા નખ, ફાટતા કૉલ્સસ, અને પગના હાડકાઓ વિકૃત થઈ જવા (ચારકૉટ ફૂટ).

અગત્યની વાત: ડાયાબિટિક દર્દીઓ માટે દુ:ખાવો ન થવો, સલામત હોવાની નિશાની નથી. ઘણી વાર આ ચેતા-નુકસાનની નિશાની હોય. ઘા ગમે તેટલો નાનો હોય, ડૉક્ટરને તુરત જ બતાવો.

ડૉ. આશુતોષ શાહ ની ડાયાબિટિક ફૂટ સ્વ-સંભાળ ટિપ્સ, સુરત

ડૉ. શાહ સુરત અને ગુજરાતના દરેક ડાયાબિટિક દર્દીને આ દૈનિક ફૂટ-કૅર ટૅક્નિક અપનાવવા ભલામણ કરે છે:

દરરોજ બંને પગ ધ્યાનથી જુઓ – તળિયા અને આંગળીઓ વચ્ચે પણ. નવશેકા પાણીથી ધ્યાનથી ધોઈ, સારી રીતે સૂકવો, ખાસ કરીને આંગળીઓ વચ્ચે. દરરોજ મૉઇશ્ચરાઇઝર લગાવો, પરંતુ આંગળીઓ વચ્ચે ન લગાવો. હંમેશા બરોબર ફિટ અને આરામદાયક ચંપલ-જૂતાં પહેરો, ઉઘાડા પગ ક્યારેય ન ચાલો. નખ સીધા કાપો, ઘણા ટૂંકા ન કાપો. પગ પર તીક્ષ્ણ વસ્તુ કે કૅમિકલ કૉર્ન-રિમૂવર ઉપયોગ ન કરો. ખાંડ નિયંત્રણ જાળવો અને નિયમિત ડૉક્ટરી તપાસ કરાવો. કોઈ પણ ઘા દેખાય, ગમે તેટલો નાનો, ડૉક્ટરને તુરત જ બતાવો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો – ડાયાબિટિક ફૂટ સારવાર, સુરત

નિષ્કર્ષ: પગ કાપ્યા વગર ડાયાબિટિક ફૂટ સારવાર સુરત, સમય પર આવો, પગ બચાવો

ડાયાબિટિક ફૂટ આપના પગ નો અંત નથી, પરંતુ ફક્ત ત્યારે, જ્યારે આ સમય પર ઊઠો. ડૉ. આશુતોષ શાહ અને એલિગેંસ ક્લિનિક, સુરતની ટીમ દરેક દર્દીને તેનો પગ બચાવવા, ગતિશીલતા ફરી લાવવા, અને આત્મ-વિશ્વાસ સાથે આગળ ચાલવાનો શ્રેષ્ઠ અવસર આપવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

ઘા મોટો થાય ત્યાં સુધી રાહ ન જો. એ ન વિચારો કે નાનો ઘા જાતે ભરાઈ જશે. અત્યારે જ અડાજન અથવા વેસુ, સુરત ખાતે અપૉઇન્ટમૅન્ટ બૂક કરો, કારણ કે પગ બચાવવાની શરૂઆત એક વાતચીતથી થાય છે.